Wydawca treści Wydawca treści

Lasy regionu

Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Pile znajduje się na pograniczu województw wielkopolskiego i zachodniopomorskiego, w przybliżeniu obejmuje obszar dawnego województwa pilskiego. Obejmuje zasięgiem obszar na pograniczu dwóch krain geograficznych: Niziny Wielkopolskiej i Pojezierza Pomorskiego. Obie te krainy przedzielone są Pradoliną Toruńsko-Eberswaldzką, którą płynie Noteć.

Rzeźba terenu ukształtowana została przed około 12 tysiącami lat pod wpływem działania lądolodu zlodowacenia bałtyckiego. Efektem działalności lodowca są m.in. ciągi moren czołowych w okolicach Czarnkowa i Chodzieży, rozległe pola sandrowe Równiny Wałeckiej i Pojezierza Krajeńskiego, formacje piasków wydmowych na terenie Puszczy Noteckiej, głębokie doliny rzeczne - pradolina Noteci, dolina Gwdy, ponad 440 jezior, w tym największe – o powierzchni 877 ha i głębokości 41 m Jezioro Bytyń. Na 84 % powierzchni przeważają typy rzeźby nizinnej: równinny, równinno-falisty i falisty. Najniżej położony punkt znajduje się zaledwie na wysokości 27,3 m n.p.m (dolina Noteci koło Krzyża). Najwyższy punkt to wierzchołek Brzuchowej Góry koło Krzywej Wsi na terenie Nadleśnictwa Lipka – 207,8 m nad poziomem morza.

Lasy zajmują 42,4 % powierzchni regionu, w niektórych gminach lesistość przekracza nawet 70 %, przy średniej lesistości krajowej 29,2 %. Przeciętny wiek drzewostanów RDLP w Pile wynosi 56 lat, drzewostany młodszych klas wieku (I i II klasa wieku) zajmują 29,32 % ogólnej powierzchni leśnej,  zasobność  około 87,2 mln m3, średni zapas - 263 m3/ha, średnio rocznie przyrasta 13,9 metra sześć. na hektar.
Siedliska borowe zajmują 77,3 % powierzchni, lasowe – 21 %, a olsy i łęgi – 1,8 %. Ze względu na przewagę siedlisk suchych i ubogich, w składzie drzewostanów dominuje sosna i modrzew, której udział wynosi 88,1 %, świerka – 0,9%,. Udział drzew liściastych wynosi tylko 11,0 % , w tym dębu, klona, jawora, wiązu – 4,1 %, brzozy – 2,4 %, olszy – 2,7 %, buka – 1,4 %, jesionu – 0,2%,  graba – 0,1%, topoli, osiki, wierzby – 0,1%.
Lasy RDLP w Pile charakteryzuje bogactwo fauny i flory. W rozległych kompleksach leśnych występuje wiele chronionych gatunków zwierząt i roślin. W pilskich lasach na wolności żyje ok. 80 żubrów. Powszechnie spotykanymi zwierzętami chronionymi są bobry, które rozprzestrzeniły się w rzekach. W lasach coraz częściej  można spotkać wilki. 
Na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Pile największą ostoją ptaków chronionych takich jak płaskonos, cyranka oraz kania czarna i ruda jest Pradolina Noteci. Istnieje 88 stref ochronnych ptaków na powierzchni ok. 3,9 tys. ha, dzięki temu coraz częściej nad lasami spotyka się krążące bieliki, bociany czarne, rybołowy. Łącznie w lasach występuje 280 gatunków zwierząt i 150 gatunków roślin objętych ochroną prawną, z tego 6 gatunków roślin i 42 gatunki zwierząt są wpisane do polskich czerwonych ksiąg. Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków w ramach programu NATURA 2000 obejmuje 45 proc. powierzchni RDLP w Pile. W pilskich lasach ustanowiono także 6 obszarów chronionego krajobrazu obejmujących  prawie 220 tysięcy hektarów terenów wyróżniających się krajobrazowo o różnych typach ekosystemów.

Foto: Jarosław Ramucki
    

Najcenniejsze i najpiękniejsze fragmenty lasów zostały wyłączone z produkcji leśnej i objęte ochroną rezerwatową. Na gruntach RDLP w Pile znajduje się 26 rezerwatów przyrody zajmujących 3,3 tys. ha. Najcenniejsze rezerwaty to "Wielki Bytyń", "Diabli Skok", "Zielona Góra", "Dębina" i "Golcowe Bagno". Poza rezerwatami wyznaczono 354  pomniki przyrody.
Na terenie Puszczy Noteckiej istnieje największy w Polsce Leśny Kompleks Promocyjny, którego celem jest przybliżenie społeczeństwu zasad gospodarki leśnej opartej na zrównoważonym rozwoju. 
Duża lesistość, liczne jeziora, związane z nimi bogactwo krajobrazu, urozmaicony świat dzikich zwierząt i roślin oraz obfitość runa leśnego powodują, że pilskie lasy przyciągają turystów z całej Polski. 
Dla wszystkich, których interesuje życie lasu, stworzonych zostało 31 ścieżek dydaktycznych, których trasy zostały tak wytyczone, aby zwiedzający mogli podpatrzeć przyrodę i zapoznać się z niektórymi aspektami gospodarki leśnej. Przemierzając te trasy można zobaczyć najciekawsze przyrodniczo miejsca, pomniki przyrody oraz chronione gatunki roślin i zwierząt.
Do najatrakcyjniejszych ścieżek dydaktycznych znajdujących się na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Pile należą: trasa biegnąca przez lasy powiatu złotowskiego, 20-kilometrowa ścieżka "Smok" wytyczona w Nadleśnictwie Kaczory oraz znajdująca się w Dolinie Pięciu Rzek trasa na terenie Nadleśnictwa Okonek.
Na obszarze RDLP w Pile istnieją także piękne krajobrazowo trasy kajakowe na Rurzycy, Piławie, Dobrzycy, Głomii i Gwdzie. Dla turystów zmotoryzowanych utworzono sieć pól biwakowych, parkingów leśnych i miejsc postoju pojazdów. Występowanie wielu gatunków zwierząt łownych powoduje, że tereny te są bardzo atrakcyjne dla myśliwych.
Pilscy leśnicy zapraszają do lasu, gdzie na wszystkich czeka jeszcze wiele niezbadanych tajemnic przyrody, przepiękne widoki oraz czyste nieskażone środowisko.

 


Polecane artykuły Polecane artykuły

Powrót

Ochrona lasu

Ochrona lasu

Wiedza o procesach zachodzących w przyrodzie i kontrola stanu środowiska leśnego pozwalają leśnikom na wczesną diagnozę zagrożeń, mogących wpłynąć negatywnie na stan lasu. Każdego roku podejmują oni działania mające na celu zachowanie trwałości lasu i zwiększenie jego naturalnej odporności na czynniki szkodotwórcze.

Zagrożenia dzieli się na trzy grupy:

  • biotyczne (np. szkodliwe owady, grzyby patogeniczne, ssaki roślinożerne);
  • abiotyczne – ekstremalne zjawiska atmosferyczne (np. silne wiatry, śnieg, ulewne deszcze, wysokie i niskie temperatury);
  • antropogeniczne – wywołane przez człowieka (np. pożary, zanieczyszczenia przemysłowe, zaśmiecanie lasu).
     

Obszary leśne Nadleśnictwa Tuczno znajdują się w strefie najwyższego zagrożenia przez szkodniki pierwotne i wtórne. Drzewostany (głównie sosnowe – 83%) narażone są na gradacje szkodników liściożernych. W konsekwencji są one bardzo podatne na uszkodzenia ze strony szkodników wtórnych.

Szkody powodowane przez owady

W poprzednich latach lasy Nadleśnictwa nękane były przez brudnicę mniszkę, poprocha cetyniaka, strzygonię choinówkę, boreczniki. Intensywnie w ubiegłym 10- leciu występowały: przypłaszczek graniatek, oba gatunki cetyńców, smolików oraz szeliniak sosnowiec. Odnotowano również występowanie szkodników gatunków liściastych – susówki dębowej, zakolnicy brzozowej i pędzików.

   

                                                 Pułapka feromonowa na brudnicę mniszkę.

W roku 1997 i 1998 w związku z zalesianiem znacznych powierzchni gruntów porolnych wystąpiła konieczność zwalczania imago chrabąszcza majowego (150 ha)

  

                                                               Lusterko brudnicy mniszki

Na jakość upraw znaczący wpływ mają: szeliniak sosnowiec, smoliki. Sporadycznie w uprawach gatunków liściastych notuje się szkody od naliściaków, ogrodnicy niszczylistki i listnika zmiennobarwnego. W celu kontroli występowania szkód od szeliniaka prowadzi się obserwacje na pułapkach (dołkach) kontrolnych. W minionym dziesięcioleciu w pojedynczych przypadkach wystąpiła konieczność chemicznego zwalczania szkodnika.
W latach 1995 – 2004 notowano również występowanie szkodników drzew liściastych: susówki dębowej ,zakolnicy brzozowej, a także pędzików. Zwalczania nie prowadzono ze względu na ograniczone znaczenie gospodarcze szkodników oraz niewielki rozmiar szkód.

Szkody powodowane przez grzyby

Podstawowe znaczenie gospodarcze ma huba korzeniowa. Obok huby pojawiały się również inne patogenny grzybowe, jednak o znacznie mniejszym nasileniu (opieńka miodowa, skrętak sosnowy, rdze, osutki sosnowe).
Podstawową metodą zapobiegania rozprzestrzeniania się infekcji jest zabezpieczenia pniaków preparatem na bazie grzybów konkurencyjnych, które wykonuje się po zabiegach prowadzonych we wszystkich drzewostanach na gruntach porolnych.

                                             System korzeniowy porażony przez hubę sosny.

W bieżącym dziesięcioleciu notowano również wzmożone występowanie zamierania pędów sosny i świerka. Zjawisko występowało przeważanie w przegęszczonych partiach młodników.
Sprawca znacznych szkód, szczególnie w nowych nasadzeniach jest Gramieniella abietina
ze względu na zainfekowanie sadzonek używanych do zalesień i odnowień. Rejestrowane uszkodzenia sadzonek kształtowały się na poziomie 5 – 10%.

Szkody od zwierzyny

Uszkodzenia dotyczą głównie gatunków liściastych wprowadzonych jako domieszki oraz jako drugie piętro. Uprawy sosnowe uszkadzane są w różnym stopniu i w różnych rejonach nadleśnictwa. Największe ich nasilenie ma miejsce na terenie obrębu Tuczno i Trzcinno.
Okresowo znaczne szkody związane ze spałowaniem notuje się w młodnikach sosnowych.

Od roku 1995 notuje się stały spadek powierzchni uszkodzonych upraw, co jest następstwem zwiększonego rozmiaru zadań ochronnych i zmniejszającego się stanu zwierzyny. Od roku 2002 nastąpił ponowny wzrost powierzchni upraw uszkodzonych w stopniu znacznym ( pow. 50%), co jest skutkiem ograniczeń w nakładach na ochronę przed zwierzyną.

Powierzchnia młodników uszkodzonych w stopniu znacznym (pow. 50%) zmniejszyła się w porównaniu z okresem początkowym dziesięciolecia niemal trzykrotnie i tendencja taka utrzymuje się.
Podstawowymi metodami zabezpieczania upraw przed szkodami od zwierzyny jest grodzenie upraw oraz zabezpieczanie mechaniczne i chemiczne upraw i młodników. Aby ograniczyć szkody w młodnikach w ostatnich latach w okresach zimowych wykładano drzewa zgryzowe jako bazę do spałowania dla zwierzyny płowej.

Szkody od gryzoni pojawiały się najczęściej w domieszkach liściastych oraz kilkuletnich uprawach gatunków liściastych wprowadzanych po osłoną drzewostanów.

Szkody od czynników abiotycznych.

  • Późne przymrozki - powodowały znaczne szkody w uprawach dębowych, bukowych, świerkowych i modrzewiowych, na plantacji nasiennej dębu bezszypułkowego oraz na szkółce we wschodach lipy i dęba.
  • Susza – długotrwałe okresy bez opadów w okresie wiosenny i letnim zanotowano w roku 1999, 2000, 2003r.
  • Opady śniegu – obfite opady śniegu spowodowały uszkodzenia w młodszych drzewostanach.
  • Silne wiatry - zdarzają się w okresie jesiennym, sporadycznie latem. Jedno z takich zdarzeń miało miejsce w sierpniu 1997. W obrębie Strzaliny leśnictwie Miłogoszcz wskutek trąby powietrznej zniszczony został drzewostan na powierzchni 12,59 ha.